Λίγες μέρες πριν ακούσαμε από νεολαίους του κόμματος της μείζονος αντιπολίτευσης το σύνθημα «χούντα δεν γνωρίσαμε ούτε δημοκρατία». Η τελευταία ανάγεται έτσι σε μια μεταφυσική σχεδόν έννοια, μια έννοια συμπεριληπτική κάθε καλού και ιδεατού, ανύπαρκτη στη σημερινή πραγματικότητα. Το χειρότερο δεν είναι ότι οι νέοι αυτοί πιστεύουν πως δεν γνώρισαν τη ‘δημοκρατία’ που οραματίζονται στην Ελλάδα, αλλά ότι μάλλον δεν βλέπουν, δεν αναγνωρίζουν το πολίτευμα αυτό πουθενά στον κόσμο.

Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι η άρνηση της δημοκρατίας εν τω συνόλω. Το «αυτό το πολίτευμα δεν είναι δημοκρατία» δεν βρίσκεται πολύ μακριά, μάλλον αποτελεί την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, με το «αν αυτή είναι δημοκρατία, δεν τη θέλουμε». Την απονομιμοποίηση δηλαδή της δημοκρατίας. Ο κλασικός αφορισμός ότι «η δημοκρατία είναι η χειρότερη μορφή διακυβέρνησης, αν εξαιρέσει κανείς όλες τις άλλες» δεν ακούγεται πια πειστικό στο νέο πρεκαριόταο που δε φοβάται να δοκιμάσει άλλες μορφές διακυβέρνησης, ωθούμενο από την απογοήτευση, το φόβο της αβεβαιότητας, την ορμή της εξιδανίκευσης ή και ή και την έλλειψη της ιστορικής γνώσης.

Ο λόγος κυρίως ότι η δημοκρατία απέτυχε να απεξαρτηθεί από τον καπιταλισμό με τον οποίο ιστορικά συνδέθηκε. Η ιστορική αποτυχία της κοινωνικής δημοκρατίας, της σοσιαλδημοκρατίας, που επέτρεψε έναν καπιταλισμό με κοινωνικό πρόσωπο, έγκειται κυρίως στην αδυναμία της να παραμείνει βιώσιμη στον τόπο όπου γεννήθηκε και άνθισε, την Ευρώπη. Παρότι τη δεκαετία του ’70, μετά τη μεγάλη κρίση, φάνηκε οι μετα-υλικές αξίες να κερδίζουν κάποιο έδαφος, πολύ σύντομα το παιχνίδι χάθηκε προς όφελος πιο υλιστικών, αγορο-κεντρικών διακυβευμάτων. Η συνοδευόμενη από αύξηση του πλούτου ανάπτυξη αποτελεί δίκοπο μαχαίρι, καθώς επέτρεψε στη δημοκρατία να ανθίσει αρχικά, αλλά την οδηγεί πλέον στο περιθώριο, όσο η τελευταία δεν μπορεί να εγγυηθεί τη συνέχιση της πρώτης.

Το νέο ιστορικό στοίχημα είναι η μετεξέλιξη της κοινωνικής δημοκρατίας σε οικολογική, μια μετεξέλιξη που προϋποθέτει την υπέρβαση των δύο αναδυόμενων αυταρχισμών, της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας των αγορών από τη μια, και ενός νέου εθνο-λαϊκισμού από την άλλη. Μπορεί άραγε να κερδηθεί αυτό το στοίχημα;

ΕΘΝΟΣ, Παρασκευή, 21/11/2014, http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22788&subid=2&pubid=64096875