ΕΘΝΟΣ, Μεγάλη Παρασκευή 12/04/2012

Η «αφήγηση» του μαρτυρίου, του θανάτου και της ανάστασης είναι κεντρική στη χριστιανική διδασκαλία, δεν λείπει όμως και από άλλες προχριστιανικές αφηγήσεις. Είναι η ίδια η άνοιξη που μας υπενθυμίζει τον αιώνιο κύκλο της ζωής που θα την διαδεχτεί η χειμερία νάρκη της φύσης και πάλι απ’ την αρχή. Μέσα σ’ αυτόν τον αενάως μέχρι το τέλος της ζωής πάνω στη γη επαναλαμβανόμενο και εξίσου αναπόφευκτο κύκλο, τα ανθρώπινα όντα, γεννήματα της φύσης, του θεού ή μιας σπάνιας τυχαιότητας, σηματοδοτούν και νοηματοδοτούν το δικό τους κύκλο. Ως ανθρωπότητα, ως πολιτισμικές κατασκευές και ως ανεπανάληπτες μονάδες, οι άνθρωποι δεν επιλέγουν να γεννηθούν. Η διαφορά όμως είναι ότι κάποιοι άνθρωποι, σε κάποιους πολιτισμούς επιλέγουν -δικαιούνται να επιλέξουν- πώς θα ζήσουν, κάποιοι μάλιστα επιλέγουν (πώς) να πεθάνουν.

Μας το θύμισε αυτό η αυτοκτονία του συνταξιούχου φαρμακοποιού στο Σύνταγμα· εκεί όπου άλλοι διαδηλώνουν ανέξοδα, ένας άνθρωπος επέλεξε να «διαδηλώσει» πληρώνοντας το πιο ακριβό τίμημα. Χωρίς να χρειάζεται να συμφωνεί κανείς με την πράξη ή με το πολιτικό της νόημα, με τις εύκολες ερμηνείες και τα πολιτικά συνθήματα που την ακολούθησαν, όπως δεν χρειάζεται να συμφωνεί με κάθε καμικάζι που θυσιάζει τη ζωή του για τις ιδέες του, ή με κάθε παράνομο μετανάστη που διεκδικεί με απεργία πείνας τη νομιμοποίησή του, δεν μπορεί παρά να σωπάσει ευλαβικά απέναντι σε αυτόν που αποφασίζει να πεθάνει και επιλέγει πώς και για ποιο λόγο το κάνει. Η υπαρξιακή αυτή απόφαση, στην επέκεινα του δικαίου και του αδίκου περιοχή της ανθρώπινης δράσης, συγκλονίζει. Ως διαμαρτυρία μπορεί να είναι αποτελεσματική ή μάταιη, ως πολιτική πράξη μπορεί να είναι πειστική ή απορριπτέα, ως υπαρξιακή όμως απόφαση παραμένει συγκλονιστική και αναμφισβήτητη στον ολοκληρωτισμό της. 

Προβληματίζει βεβαίως η αύξηση των αυτοκτονιών ως σύμπτωμα της κρίσης. Όχι όμως τόσο της οικονομικής κρίσης, αλλά της κρίσης των υλικών αξιών, πάνω στις οποίες έχει οικοδομηθεί ο δυτικός μας πολιτισμός. Αν τα οικονομικά προβλήματα από μόνα τους ήταν ή αιτία της αύξησης των αυτοκτονιών στην υφεσιακή Ευρώπη, τότε θα έπρεπε να μετράει κανείς διψήφια ποσοστά στον τρίτο κόσμο. Μόνο που εκεί ο θάνατος επιλέγει, δεν επιλέγεται. Το ίδιο και στα όρια των κόσμων, στις θάλασσες που καταπίνουν οικονομικούς μετανάστες. Όλοι τους θα ήταν τρισευτυχισμένοι να μπορούσαν να ζήσουν με την 600 ευρώ (αντί 800 μέχρι πρότινος) σύνταξη της ηλικιωμένης ιταλίδας που αυτοκτόνησε στη Σικελία – για να μην είναι (οικονομικό;) βάρος στους συγγενείς της. 

Στον αέναο κύκλο της ζωής και του θανάτου, στον προδιαγεγραμμένο αγώνα της πρώτης εναντίον του δεύτερου το κρίσιμο εντέλει δεν είναι η γνωστή εκ των προτέρων έκβαση, αλλά οι όροι της ίδιας της ζωής. Το σύνθημα του σοσιαλιστή υποψήφιου στις γαλλικές προεδρικές εκλογές να αλλάξουμε την ιεραρχία, έτσι ώστε το χρήμα να υπηρετεί και όχι να κυριαρχεί, μας υπενθυμίζει ότι η (επι)στροφή των δυτικών κοινωνιών από τον υλικό πολιτισμό στις μεταϋλικές και ανθρωπιστικές αξίες δεν είναι πλέον πολυτέλεια, είναι αδήριτη ανάγκη επιβίωσης, των ανθρώπων αλλά και του αδηφάγου σήμερα οικονομικού συστήματος.

Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ, 12/04/2012