Eφημερίδα ΕΘΝΟΣ, 17.08.2012.

Ήδη στα τέλη του 19ου αιώνα ο γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Εμίλ Ντιρκάιμ (Émile Durkheim) περιέγραψε την ανομία (anomie) ως μία κατάσταση στην οποία εκλείπουν ή αποδυναμώνονται οι σαφείς ρυθμίσεις και οι κανόνες που καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας. Στην κατάσταση της ανομίας η ίδια η πολιτική εξουσία υποσκάπτει την τήρηση των όποιων κανόνων θέτει, με αποτέλεσμα οι πολίτες να κρίνουν ως ανίσχυρους τους κανόνες αυτούς και να αρνούνται την τήρησή τους. Φαινόμενα ανομίας παρουσιάζονται και σε εποχές ευημερίας, όταν μια κακώς εννοούμενη επαναστατικότητα ενδύεται το μανδύα της ανομίας, εντείνονται, ωστόσο, σε περιόδους οικονομικής κρίσης, στις οποίες επικρατεί η ιδεολογία της ατομικής επιβίωσης σε βάρος του συλλογικού καλού.

Τα παραπάνω θεωρητικά μας είναι δυστυχώς γνωστά στην ελληνική κοινωνία. Χρόνια τώρα επικρατεί η ανομία των πολιτικά, συντεχνιακά και οικονομικά ισχυρών. Στις καλές εποχές, σε συνθήκες οικονομικής ανάπτυξης, βιώναμε την κατάσταση αυτή και  επιδεικνύαμε -πολιτεία και πολίτες- τουλάχιστον ανοχή απέναντί της. Την βλέπαμε με συμπάθεια, ακόμη και ως έκφανση «προοδευτικότητας», ή την υποστηρίζαμε ενεργά, όταν υπηρετούσε τα στενώς εννοούμενα συμφέροντά μας.

Ωστόσο, τα πράγματα γίνονται πλέον επικίνδυνα. Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε φαινόμενα όπως τη «συμπαθή» ανομία των «επαναστατημένων» φοιτητών και πρυτάνεων που δεν επέτρεψαν ετσιθελικά την εφαρμογή ενός ψηφισμένου από τη συντριπτική πλειοψηφία της Βουλής νόμου για τα Πανεπιστήμια. Ο «αγώνας» τους μάλιστα «δικαιώθηκε» από την «εθνική αντιπροσωπεία», με τις την πρόσφατη τροποποίηση του νόμου που μοίρασε «ανώδυνα» ρουσφετάκια σε πρυτάνεις και λέκτορες για να τους έχει όλους ευχαριστημένους.

Πλέον, σε συνθήκες οικονομικής κατάρρευσης της ελληνικής κοινωνίας, η ανομία όχι μόνο γιγαντώνεται, όχι μόνο επικροτείται και δικαιώνεται, αλλά και μεταμορφώνεται σε παρανομία, σε εγκληματικότητα, σε τέρας αδηφάγο. Από την «ελαφριά» παρανομία  των καταλήψεων δρόμων και πανεπιστημίων περνάμε στην απάνθρωπη εγκληματικότητα των μισαλλόδοξων ρατσιστών που τρομοκρατούν και δολοφονούν. Σήμερα τους μετανάστες, αύριο ποιον; Και αν οι υπέρμαχοι του νόμου για τα Πανεπιστήμια δεν ζώστηκαν και αυτοί, όπως οι αντίπαλοί του, σημαίες με κοντάρια για να διεκδικήσουν «αγωνιστικά» την εκλογή συμβουλίων διοίκησης των ΑΕΙ, τίποτε δεν θα εμποδίσει ομάδες μεταναστών να ζωστούν μαχαίρια και όπλα, για οδομαχίες με τους «έλληνες εθνικιστές» μέχρι τελικής εξόντωσης.

Ίσως τότε το καταλάβουμε: παρότι φαίνεται ελκυστικό και ίσως επαναστατικό ο καθένας μας να μην τηρεί το δημοκρατικά ψηφισμένο νόμο στο μικρόκοσμό του, η κατάσταση της ανομίας επιφέρει τη διάσπαση της κοινωνικής συνοχής και επιτείνει το άγχος και το φόβο. Το φαινόμενο της ανομίας επιφέρει τον κοινωνικό κατακερματισμό και τον πόλεμο όλων εναντίον όλων. Όταν το κάθε υποκείμενο ατομικό ή συλλογικό ξέρει ότι μπορεί να πάρει το νόμο στα χέρια του και να τον διαχειριστεί κατά βούληση, είναι προφανές ότι εν τέλει επικρατεί ο νόμος του ισχυρότερου ή του πιο αδίστακτου. Εμείς λοιπόν που δεν είμαστε ούτε οι πιο ισχυροί ούτε οι πιο αδίστακτοι, ίσως τότε το συνειδητοποιήσουμε: ο δημοκρατικά ψηφισμένος νόμος και η εφαρμογή του είναι εν τέλει αυτός που υπηρετεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους αδύναμους. Ας ελπίσουμε ότι όταν το συνειδητοποιήσουμε δεν θα είναι ήδη πολύ αργά…

Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ, 17/08/2012

Σχολιάστε το στο facebook